Bir işletmenin finansal işlemlerinin profesyonel bakış açısıyla yönetilmesi yasal mevzuata uyum sağlamak açısından önemlidir. Vergi yükümlülüklerinin zamanında yerine getirilmesi, muhasebe kayıtlarının düzenli tutulması ve finansal raporların doğru hazırlanması birçok cezai yaptırımın önüne geçilmesini sağlar. Bu nedenle işletmelerde bu yükümlülüklerin eksiksiz yerine getirilebilmesi için şirket sahipleri tarafından mali müşavirler görevlendirilir. Finansal işlemlerin karmaşıklığı ve vergi düzenlemelerindeki değişiklikler gibi faktörler mali müşavirlere olan ihtiyacı artırır.
Mali Müşavir Nedir?
Danışman anlamına gelen müşavir ünvanı belirli bir konuda uzmanlığı olan ve danışmanlık veren profesyoneller için kullanılır. Mali müşavir de mali konularda danışmanlık hizmeti veren kişiyi ifade eder. Mali müşavirliğin kanuni tanımı 3568 Sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ile yapılmıştır. Bu kanuna göre mali müşavir kanunda belirlenmiş olan görevleri yerine getiren, bağımsız olarak çalışan ve mali müşavirlik mesleğini icra etmek için gerekli şartları sağlayan kişilere verilen ünvandır.
Kanuna göre mali müşavirlerin görevi yalnızca danışmanlık vermek değildir. Mali müşavirler aynı zamanda mali konularla ilgili birçok önemli sorumluluğu da üstlenir. Gerçek ya da tüzel kişilerin ve kurumların mali hesaplarını düzenleme, analiz etme, varlık, borç ve sermaye hesabı girişlerini yapma gibi birçok görevi de yerine getirir. Bu sayede mali durumların düzenli takibi, verilerin doğru şekilde raporlanması ve finansal süreçlerin daha etkin şekilde işlemesi sağlanır.
Mali Müşavir Ne İş Yapar?
Mali müşavirlerin görev tanımları 3568 Sayılı Kanun’un 2. maddesinde detaylı olarak belirtilmiştir. İlgili maddeye göre mali müşavirlerin gerçek ya da tüzel kişilere ait işletmeler ya da teşebbüsler adına yerine getirebileceği görevler şunlardır:
- Genel kabul görmüş muhasebe prensipleri ve ilgili mevzuat hükümleri gereğince işletmenin defterlerini tutmak, bilanço, kâr-zarar tablosu ve beyannameleriyle diğer belgeleri düzenlemek ve benzer işleri yapmak,
- Muhasebe sistemlerini kurmak, geliştirmek, işletmecilik, muhasebe, finans, mali mevzuat ve bunların uygulamalarıyla ilgili işleri düzenlemek veya bu konularda danışmanlık yapmak,
- İlgili konularda belgelere dayanarak inceleme, tahlil ve denetim yapmak, mali tablolarla ve beyannamelerle ilgili konularda yazılı görüş vermek, rapor düzenlemek, tahkim, bilirkişilik ve benzeri işler yapmak.
Bu kapsamda mali müşavirlerin yaptığı bazı temel işler şöyle sıralanabilir:
- İşletmelerin gelir ve gider faturalarını toplayarak muhasebe defterlerini tutmak,
- Banka ekstrelerini alarak banka hareketlerini muhasebe programlarına ya da defterlere kaydederek ay sonunda banka mutabakatlarını gerçekleştirmek,
- Bilanço ve kâr-zarar tablosunu tutmak,
- Hesap defterlerini denetlemek,
- Yürürlükteki mevzuata uygun şekilde aylık, üç aylık ve yıllık vergi beyannamelerini vermek, vergi planlamalarını gerçekleştirmek,
- Tahakkuk fişlerini mükelleflere göndererek vergi ödemelerinin yapılmasını sağlamak,
- Vergi iadelerini hazırlamak,
- İşletmenin ya da kuruluşun ticaret odasıyla, vergi dairesiyle ve SGK ile ilgili işlemlerini takip etmek,
- İşe girişleri ve çıkışları denetlemek,
- Aylık maaş bordrolarını kontrol etmek,
- İşletmenin ilgili resmî kurumlarla olan mali işlemlerini kontrol etmek,
- Şirketle ilgili adres değişikliklerini kaydettirmek,
- Muhasebe sistemlerini kurmak ve yönetmek,
- Genel kurul toplantıları için gerekli evrak işlerini tamamlamak,
- Şirketin kuruluşu, tasfiyesi ya da başka şirketlerle birleşimi gibi konularda yardımcı olmak,
- Gerekli eğitimlerin tamamlanmasının ardından vergi idare mahkemelerinde ve adli yargıda sermaye artırımı, bankalara sunulan bilanço incelemesi gibi konularda bilirkişilik yapmak,
- İç kontrolleri sağlayarak işletmenin finansal güvenliğini korumak,
- Tüm mali kayıtların yasalara ve yönetmeliklere uygun olmasını sağlamak.
Nasıl Mali Müşavir Olunur?
Mali müşavir olabilmek için yerine getirilmesi gereken şartlar 3568 Sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’nun 4, 5 ve 6. maddelerinde açıklanmıştır. 5. maddede yer alan hükümlere göre mali müşavir olabilmek için öncelikle hukuk, iktisat, maliye, işletme, muhasebe, bankacılık, kamu yönetimi ve siyasal bilimler alanlarında eğitim veren fakültelerden ve yüksekokullardan veya denkliği YÖK tarafından tasdiklenmiş yabancı yükseköğretim kurumlarından en az lisans seviyesinde mezun olmuş olmak gerekir. Bu bölümler dışında lisans mezuniyeti olan kişilerinse yine bu alanlardan birinde lisansüstü seviyesinde diplomasının bulunması gerekir.
Mali müşavir olabilmek için mezuniyetin ardından en az 3 yıl staj yapma zorunluluğu bulunur. Yüksek lisans mezunu kişilerin eğitimlerinin 1 yılı staj süresinden sayılır. Bu staj bağımsız çalışan serbest muhasebeci mali müşavirlerin veya yeminli mali müşavirlerin yanında yapılabileceği gibi şirketlerde de yapılabilir. Staj süresi tamamlandığında yeterlilik sınavına girilir ve sınavda başarılı olanlar mali müşavirlik ruhsatı almaya hak kazanır. Ruhsat alan kişiler bölgelerindeki meslek odalarına ve tüm bölgelerdeki odaların bağlı olduğu TÜRMOB’a (Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği) kaydolarak göreve başlayabilir.
Mali müşavirlik ruhsatı alan kişiler 3568 Sayılı Kanun’un 4. maddesinde belirtilen genel şartları da yerine getirmelidir. Bu şartlar şunlardır:
- Yabancı serbest muhasebeci mali müşavirler hakkındaki hüküm saklı olmakla birlikte T.C. vatandaşı olmak,
- Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak,
- Kamu haklarından mahrum bulunmamak,
- TCK 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa dahi kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçundan mahkum olmamak,
- Ceza veya disiplin soruşturması sonucu memuriyetten çıkarılmış olmamak,
- Meslek şerefine ve haysiyetine uymayan durumları bulunmamak.
Mali Müşavirde Olması Gereken Özellikler
Mali müşavirlik mesleğini icra edebilmek için kanunda ve yönetmelikte yer alan tüm şartlara uyulması gerekir. Aynı zamanda mali müşavirlik mesleğinin genel çerçevesini belirleyen bazı niteliklerin de bir mali müşavirde bulunması gerekir. Bu nitelikler şu şekilde sıralanabilir.
- Güvenilirlik, Dürüstlük ve Tarafsızlık: Mali müşavirlerin dürüst, güvenilir ve tarafsız olması mesleki faaliyetlerinde başarıya ulaşmaları için önemlidir. Çalışmaları sırasında çıkar çatışmalarından uzak kalmak ve mesleki özen göstererek titizlikle çalışmak bu niteliklerin gerektirdiği bir davranış biçimidir.
- Sır Saklayabilme: Mali müşavirler mesleki faliyetleri nedeniyle öğrendikleri bilgileri ve sırları mesleki faaliyetleri sona erse bile ifşa edemez. Çeşitli kanunlarla muhbirlere belirli haklar ve menfaatler tanımış olsa da mali müşavirler bu haklardan yararlanamaz. Ancak adli veya idari her türlü inceleme ya da soruşturma gerektiren durumlar bu kapsamın dışındadır. Adli yargıya göre suç teşkil eden hâllerin yetkililere duyurulması zorunludur.
- Yüksek Sorumluluk Bilinci: Mali müşavirler mesleklerini icra ederken hizmet verdikleri işletmelere, topluma ve devlete karşı sorumluluk taşır. Bu kapsamda işletme sahiplerine ve yöneticilerine isabetli kararlar alabilmeleri için doğru ve güvenilir bilgi sağlamalıdır. Aynı zamanda meslektaşlarına karşı sorumlulukları iş birliği ve bilgi paylaşımı yapmalarını gerektirir.
- Bağımsızlık: Mali müşavirlik mesleğinin vazgeçilmez unsurlarından biri de bağımsızlıktır. Meslek mensupları bağımsızlıklarına gölge düşürebilecek her türlü ilişkiden ve davranıştan kaçınmalıdır. Bağımsız çalışmaları objektif şekilde hizmet sunmalarını sağlayarak kararlarının tarafsız ve güvenilir olmasını temin eder.
- Haksız Rekabetten Kaçınma: Mali müşavirlik meslek mensupları mesleki dayanışma sorumluluğunun bilincinde olarak haksız rekabete neden olabilecek davranışlardan kaçınmalıdır.
Bu gerekliliklere ek olarak mali müşavirlerin şu özellikleri de taşımaları da önemlidir:
- Matematiksel düşünme yeteneği,
- Alınan finansal kararların sonuçlarına dair öngörü,
- Öz disiplin,
- Ekip çalışmasına uyumluluk,
- İş teslim tarihlerine riayet.
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) Kime Denir?
Serbest muhasebeci mali müşavir (SMMM) bir şirkete ait finansal bilgileri analiz eden, hizmet verdiği kurumun vergi gibi mali yasal yükümlülüklerini takip ederek tüm finansal faaliyetleri kayıt altına alan kişidir. 3568 Sayılı Kanun’da sayılan genel ve özel şartları yerine getiren kişiler bu ünvanı alabilir. Üniversitelerin ve yüksekokulların ilgili bölümlerinden mezun olan, sınavı kazandıktan sonra 3 yıl staj yapan kişiler TÜRMOB’dan ruhsat alarak serbest muhasebeci mali müşavir olabilir.
Yeminli Mali Müşavir (YMM) Kime Denir?
Yeminli mali müşavir (YMM), en az 10 yıl serbest muhasebeci mali müşavir olarak görev yapmış kişilerin mesleki yeterlilik sınavına girip sınavı kazandıktan sonra Asliye Ticaret Mahkemesi’nde yemin ederek edindikleri mesleki ünvandır. İlgili şartları yerine getirerek yemin eden kişilerin TÜRMOB’dan yeminli mali müşavirlik ruhsatı alması gerekir. Yeminli mali müşavirlerin muhasebeyle ilgili defter tutması yasaktır. Aynı zamanda muhasebe bürosu açamaz veya bu bürolara ortak olamazlar.
Yeminli mali müşavirler gerçek ve tüzel kişilere ait işletmelere danışmanlık hizmeti verir. Ayrıca işletmeyle ilgili çeşitli konularda yazılı görüş bildirir, rapor hazırlar ve tahkim, bilirkişilik gibi görevleri üstlenir. Gerçek ve tüzel kişilerin veya bunların teşebbüslerinin ve işletmelerinin mali tablolarının, beyannamelerinin mevzuat hükümlerine ve muhasebe standartlarına uygunluğunu, hesapların denetim standartlarına göre incelendiğini tasdik eder. Yeminli mali müşavirliğin kapsamı oldukça geniş olduğundan yeminli mali müşavirler işletmecilik, hukuk, ekonomi, maliye, muhasebe ve denetim konularında kapsamlı bilgi sahibi olmalıdır.
Yeminli Mali Müşavirlerin Serbest Muhasebeci Mali Müşavirden Farkı Nedir?
Yeminli mali müşavirlik ve serbest muhasebeci mali müşavirlik birbirinden farklı kavramlardır. Her iki meslek grubu da zorlu eğitimlerden geçer ve mali hizmetler alanında önemli roller üstlenir. Ancak yeminli mali müşavirleri serbest muhasebeci mali müşavirlerden ayıran deneyim, yetki ve sorumluluk alanı gibi bazı temel farklar bulunur. Bu farklar şu şekilde açıklanabilir:
- Serbest muhasebeci mali müşavir olabilmek için kanunda belirtilen bölümlerden lisans ya da yüksek lisans düzeyinde mezun olmak, bir serbest muhasebecinin ya da mali müşavirin yanında en az 3 yıl (yüksek lisans mezunları için 2 yıl) staj yapmak, serbest muhasebeci mali müşavir sınavını kazanma ve ruhsat almış olmak gerekir. Yeminli mali müşavir olabilmek içinse en az 10 yıl serbest muhasebeci mali müşavir olarak çalışmış olmak, yeminli mali müşavir sınavını kazanmış olmak ve yeminini tamamlayarak yeminli mali müşavir ruhsatını almış olmak gerekir.
- Yeminli mali müşavirlik, mali müşavirlik meslek grubu içerisindeki en yüksek mertebedir. Yeminli mali müşavirler mali raporlama ve bağımsız denetim gibi alanlarda geniş yetkilere sahiptir.
- Yeminli mali müşavirler tam tasdik yetkisine sahiptir.
- Yeminli mali müşavirler defter tutamazlar. Defter tutma işini yalnızca serbest muhasebeci mali müşavirler yapabilir. Yeminli mali müşavirler mali müşavirlerin yaptığı defter tutmak dışındaki tüm işleri yapabilirler.
- Yeminli mali müşavirler muhasebe bürosu açamazlar ve muhasebe bürolarına ortak olamazlar.
Mali Müşavirin Yetkileri Nelerdir?
Mali müşavirlerin yetkileri ve sorumlulukları şunlardır:
- Hizmet verdiği işletmenin gelir ve gider durumunu işletme defterine kaydetmek,
- Adres değişikliği ya da faaliyet değişikliği gibi durumlarda ilgili kurumlara gerekli bildirimleri yapmak,
- İşletmenin yükümlü olduğu vergilere ilişkin beyanda bulunmak,
- Kurumun ya da işletmenin SGK ile olan ilişkilerinin kanuna uygun ilerlemesini sağlamak,
- İşletmenin ihtiyacı olan muhasebe altyapısını kurmak,
- Vergi idari mahkemeleri ve adli yargı alanında uzmanlığına ihtiyaç duyulan herhangi bir konuda bilirkişi olmak.
Mali müşavirler beyanname düzenleme konusunda yetkilidir. Her firmanın yıl içerisinde teslim etmekle yükümlü olduğu beyannameler vardır. Mali müşavirler kurumlar vergisi, KDV gibi vergilere ilişkin bu beyannameleri düzenler ve imzalar. Bordro hizmeti mevcutsa SGK beyanları da yine mali müşavir tarafından düzenlenir.
Firmaların karşılaşabileceği cezalarla ilgili anlaşmazlık durumlarında da mali müşavirlerin yetkileri devreye girer. Vergi daireleriyle uzlaşma alanında yetkili olan mali müşavirler firmaların ortak işlemlerini de yerine getirir. Mali müşavirler talep edilmesi durumunda belgelere dayalı olarak denetim ve inceleme yapma yetkisine de sahiptir. Aynı zamanda denetim ve inceleme süreçlerinde görüş bildirme hakları da bulunur.
Ön Muhasebe Süreçlerinizi Robom ile Yönetin
Robom, basit arayüzüyle kolayca ön muhasebe programı kullanmanızı sağlarken yapay zeka destekli altyapısı ile ön muhasebe süreçlerinizi hızlı bir şekilde yönetmenize destek olur. Hemen üye olun ve ücretsiz deneme sürümü ile Robom’u keşfedin.
Sıkça Sorulan Sorular
Mali müşavirler hakkında sıkça sorulan sorulara buradan ulaşabilirsiniz.
Mali Müşavir ve Muhasebeci Arasındaki Fark Nedir?
Muhasebecilerin ve mali müşavirlerin görev tanımları birbirine benzediğinden bu iki meslek zaman zaman karıştırılır. Ancak bu iki mesleği birbirinden ayıran bazı temel yönler bulunur. Mali müşavirler kapsamlı finansal hesaplamalar yaparken muhasebeciler daha basit finansal hesaplamalar gerçekleştirir. Mali müşavir olabilmek için belirli lisans bölümlerinden mezun olmak, müşavirlik sınavına girmek ve 3 yıl staj yapmak gibi zorunluluklar bulunur. Ancak muhasebecilerin ilgili alanda lise ya da önlisans eğitimi almaları da yeterlidir. Mali müşavirler beyanname hazırlamak ve imzalamak gibi yetkilere sahiptir ancak muhasebecilerin imza yetkisi yoktur. Mali müşavirleri muhasebecilerden ayıran önemli farklardan biri de denetim ve danışmanlık yapabilme yetkileridir. Son olarak mali müşavirler kanunda belirlenmiş defterleri tutmakla yükümlüyken muhasebeciler için böyle bir zorunluluk yoktur.
Mali Müşavir Olmak İçin Ne Okunur?
Mali müşavir olabilmek için hukuk, iktisat, maliye, işletme, muhasebe, bankacılık, kamu yönetimi ve siyasal bilimler dallarında eğitim veren fakülte ve yüksekokullardan lisans düzeyinde mezun olmak gerekir. Lisans derecesi bu bölümlerin dışında kalan kişilerin mali müşavir olabilmeleri için de bu alanlarda yüksek lisans derecesinden mezun olmaları şarttır.
Mali Müşavir Ne Kadar Maaş Alır?
Mali müşavirlerin maaşları mesleklerinin getirdiği yetkiler ve sorumluluklar doğrultusunda belirlenir. Bu nedenle mali müşavir olarak çalışan bir kişinin maaşı; deneyim süresi, çalışılan şirket, yapılan işin kapsamı gibi kriterlere göre farklılık gösterir. Mali müşavir maaşları her yıl TÜRMOB’un güncellediği ücret listesine göre belirlenir. 2024 yılında mali müşavirlerin aldığı en düşük maaş ₺58.000 civarındayken en yüksek maaş ₺200.000 düzeyinde olmuş, ortalama maaş seviyesiyse ₺73.000 olarak gerçekleşmiştir.
Kimler Mali Müşavir Olabilir?
3568 Sayılı Kanun’a göre fakültelerin ve yüksekokulların ilgili bölümlerinden lisans ya da yüksek lisans derecesinde mezun olan, staj süresini tamamlayan, mali müşavirlik sınavını başarıyla geçen kişiler mali müşavir olabilir. Mali müşavir olmak için bazı genel şartların da sağlanması gerekir. T.C. vatandaşı olmak (Yabancı serbest muhasebeci mali müşavirler hakkındaki hüküm saklıdır.), medeni hakları kullanım ehliyetine sahip olmak, kamu haklarından mahrum olmamak bu şartlardan bazılarıdır. Mali müşavir olacak kişilerin TCK 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa dahi kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha uzun süreyle hapis cezasına mahkum olmamış, affa uğramış olsa dahi devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçundan mahkum olmamış, ceza veya disiplin soruşturması sonucu memuriyetten çıkarılmamış, meslek şerefine ve haysiyetine uymayan herhangi bir durumu bulunmayan kişiler olması da zorunludur.
Yararlanılan Kaynaklar
- https://www.turmob.org.tr/Arsiv/FCKEditor/userfiles/file/TURMOB-2023-YASA-YONETMELIK-MM/1-3568.pdf
- https://www.turmob.org.tr/Arsiv/FCKEditor/userfiles/file/Yonetmelik_MMKarari_Yasa_10_4_2018/6-SMMM%20ve%20YMM%20Oda_Yonetmeligi.pdf
- https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.3568.pdf
- https://www.muhasebetr.com/yazarlarimiz/doganyalcinkaya/004
- https://www.kariyer.net/pozisyonlar/mali+musavir/maas