Bir işletmenin finansal işlemlerinin profesyonel bakış açısıyla yönetilmesi yasal mevzuata uyum sağlamak açısından önemlidir. Vergi yükümlülüklerinin zamanında yerine getirilmesi, muhasebe kayıtlarının düzenli tutulması ve finansal raporların doğru hazırlanması birçok cezai yaptırımın önüne geçilmesini sağlar. Bu nedenle işletmelerde bu yükümlülüklerin eksiksiz yerine getirilebilmesi için şirket sahipleri tarafından mali müşavirler görevlendirilir. Finansal işlemlerin karmaşıklığı ve vergi düzenlemelerindeki değişiklikler gibi faktörler mali müşavirlere olan ihtiyacı artırır.
Mali Müşavir Nedir?
Danışman anlamına gelen müşavir ünvanı belirli bir konuda uzmanlığı olan ve danışmanlık veren profesyoneller için kullanılır. Mali müşavir de mali konularda danışmanlık hizmeti veren kişiyi ifade eder. Mali müşavirliğin kanuni tanımı 3568 Sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu ile yapılmıştır. Bu kanuna göre mali müşavir kanunda belirlenmiş olan görevleri yerine getiren, bağımsız olarak çalışan ve mali müşavirlik mesleğini icra etmek için gerekli şartları sağlayan kişilere verilen ünvandır.
Kanuna göre mali müşavirlerin görevi yalnızca danışmanlık vermek değildir. Mali müşavirler aynı zamanda mali konularla ilgili birçok önemli sorumluluğu da üstlenir. Gerçek ya da tüzel kişilerin ve kurumların mali hesaplarını düzenleme, analiz etme, varlık, borç ve sermaye hesabı girişlerini yapma gibi birçok görevi de yerine getirir. Bu sayede mali durumların düzenli takibi, verilerin doğru şekilde raporlanması ve finansal süreçlerin daha etkin şekilde işlemesi sağlanır.
Mali Müşavir Ne İş Yapar?
Mali müşavirlerin görev tanımları 3568 Sayılı Kanun’un 2. maddesinde detaylı olarak belirtilmiştir. İlgili maddeye göre mali müşavirlerin gerçek ya da tüzel kişilere ait işletmeler ya da teşebbüsler adına yerine getirebileceği görevler şunlardır:
- Genel kabul görmüş muhasebe prensipleri ve ilgili mevzuat hükümleri gereğince işletmenin defterlerini tutmak, bilanço, kâr-zarar tablosu ve beyannameleriyle diğer belgeleri düzenlemek ve benzer işleri yapmak,
- Muhasebe sistemlerini kurmak, geliştirmek, işletmecilik, muhasebe, finans, mali mevzuat ve bunların uygulamalarıyla ilgili işleri düzenlemek veya bu konularda danışmanlık yapmak,
- İlgili konularda belgelere dayanarak inceleme, tahlil ve denetim yapmak, mali tablolarla ve beyannamelerle ilgili konularda yazılı görüş vermek, rapor düzenlemek, tahkim, bilirkişilik ve benzeri işler yapmak.
Bu kapsamda mali müşavirlerin yaptığı bazı temel işler şöyle sıralanabilir:
- İşletmelerin gelir ve gider faturalarını toplayarak muhasebe defterlerini tutmak,
- Banka ekstrelerini alarak banka hareketlerini muhasebe programlarına ya da defterlere kaydederek ay sonunda banka mutabakatlarını gerçekleştirmek,
- Bilanço ve kâr-zarar tablosunu tutmak,
- Hesap defterlerini denetlemek,
- Yürürlükteki mevzuata uygun şekilde aylık, üç aylık ve yıllık vergi beyannamelerini vermek, vergi planlamalarını gerçekleştirmek,
- Tahakkuk fişlerini mükelleflere göndererek vergi ödemelerinin yapılmasını sağlamak,
- Vergi iadelerini hazırlamak,
- İşletmenin ya da kuruluşun ticaret odasıyla, vergi dairesiyle ve SGK ile ilgili işlemlerini takip etmek,
- İşe girişleri ve çıkışları denetlemek,
- Aylık maaş bordrolarını kontrol etmek,
- İşletmenin ilgili resmî kurumlarla olan mali işlemlerini kontrol etmek,
- Şirketle ilgili adres değişikliklerini kaydettirmek,
- Muhasebe sistemlerini kurmak ve yönetmek,
- Genel kurul toplantıları için gerekli evrak işlerini tamamlamak,
- Şirketin kuruluşu, tasfiyesi ya da başka şirketlerle birleşimi gibi konularda yardımcı olmak,
- Gerekli eğitimlerin tamamlanmasının ardından vergi idare mahkemelerinde ve adli yargıda sermaye artırımı, bankalara sunulan bilanço incelemesi gibi konularda bilirkişilik yapmak,
- İç kontrolleri sağlayarak işletmenin finansal güvenliğini korumak,
- Tüm mali kayıtların yasalara ve yönetmeliklere uygun olmasını sağlamak.
Nasıl Mali Müşavir Olunur?
Mali müşavir olabilmek için yerine getirilmesi gereken şartlar 3568 Sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanunu’nun 4, 5 ve 6. maddelerinde açıklanmıştır. 5. maddede yer alan hükümlere göre mali müşavir olabilmek için öncelikle hukuk, iktisat, maliye, işletme, muhasebe, bankacılık, kamu yönetimi ve siyasal bilimler alanlarında eğitim veren fakültelerden ve yüksekokullardan veya denkliği YÖK tarafından tasdiklenmiş yabancı yükseköğretim kurumlarından en az lisans seviyesinde mezun olmuş olmak gerekir. Bu bölümler dışında lisans mezuniyeti olan kişilerinse yine bu alanlardan birinde lisansüstü seviyesinde diplomasının bulunması gerekir.
Mali müşavir olabilmek için mezuniyetin ardından en az 3 yıl staj yapma zorunluluğu bulunur. Yüksek lisans mezunu kişilerin eğitimlerinin 1 yılı staj süresinden sayılır. Bu staj bağımsız çalışan serbest muhasebeci mali müşavirlerin veya yeminli mali müşavirlerin yanında yapılabileceği gibi şirketlerde de yapılabilir. Staj süresi tamamlandığında yeterlilik sınavına girilir ve sınavda başarılı olanlar mali müşavirlik ruhsatı almaya hak kazanır. Ruhsat alan kişiler bölgelerindeki meslek odalarına ve tüm bölgelerdeki odaların bağlı olduğu TÜRMOB’a (Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği) kaydolarak göreve başlayabilir.
Mali müşavirlik ruhsatı alan kişiler 3568 Sayılı Kanun’un 4. maddesinde belirtilen genel şartları da yerine getirmelidir. Bu şartlar şunlardır:
- Yabancı serbest muhasebeci mali müşavirler hakkındaki hüküm saklı olmakla birlikte T.C. vatandaşı olmak,
- Medeni hakları kullanma ehliyetine sahip olmak,
- Kamu haklarından mahrum bulunmamak,
- TCK 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa dahi kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan mal varlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçundan mahkum olmamak,
- Ceza veya disiplin soruşturması sonucu memuriyetten çıkarılmış olmamak,
- Meslek şerefine ve haysiyetine uymayan durumları bulunmamak.
Mali Müşavirde Olması Gereken Özellikler
Mali müşavirlik mesleğini icra edebilmek için kanunda ve yönetmelikte yer alan tüm şartlara uyulması gerekir. Aynı zamanda mali müşavirlik mesleğinin genel çerçevesini belirleyen bazı niteliklerin de bir mali müşavirde bulunması gerekir. Bu nitelikler şu şekilde sıralanabilir.
