Gider Pusulası Nedir? Nasıl Hesaplanır? 2026

Gider pusulası alıcının ve satıcının mali yükümlülüklerini dengeleyen bir araçtır. İşletmelerin vergi matrahlarını doğru hesaplamasına ve kayıt dışı işlemleri engellemesine katkı sağlar. Gider pusulası düzenlerken dikkat edilmesi gereken stopaj oranları, belge düzenleme süresi, yasal sınırlar ve muhasebeleştirme adımları da sürecin önemli parçalarıdır. Peki, gider pusulası nedir? Gider pusulası hangi durumlarda düzenlenir? Rehber niteliğindeki yazımızdan merak ettiğiniz soruların cevaplarına ulaşabilirsiniz.

İçindekiler

Gider Pusulası Nedir?

Gider pusulası, bir işletmenin vergi mükellefi olmayan kişilerden, basit usulde vergilendirilen kişilerden, serbest meslek erbaplarından veya kazançları basit usulde vergilendirilmekle beraber defter tutmak zorunda olan çiftçilerden mal veya hizmet alması durumunda düzenlediği ticari bir belgedir. Alıcı, hizmet ve ürün aldığı tarafın bu şartlarda olması durumunda alım satım işleminin resmiyete geçebilmesi için gider pusulası düzenlemelidir.

Satıcı ticari belge düzenleyemez ancak alıcı tarafından düzenlenen gider pusulasını imzalayabilir. Satıcı, satış bedelini ve belgenin aslını alır. Alıcıysa belgenin kopyasını alarak satış bedelini öder.

Belge sayesinde işletmeler, vergi mükellefi olmayan satıcılardan aldıkları hizmeti veya ürünü resmî olarak belgeleyebilir. Yani gider pusulası, işveren ya da hizmeti alan taraf için yapılan ödemenin kanıtı niteliğindedir. Ayrıca gider pusulasının geçerli olabilmesi için malın veya hizmetin tesliminden itibaren en geç 7 gün içinde düzenlenmesi gerekir.

Gider pusulasının alım satım sürecindeki faydalarıysa şu şekildedir:

Gider pusulası vergi ve muhasebe işlemlerinin sağlıklı bir şekilde yürütülmesini destekler.
Denetimlerde ve gerekli durumlarda geçerli bir delil olarak sunulabilir.
Vergi mükellefi olan alıcının ticari belge düzenleyemeyen satıcıdan aldığı ürünü iade etmek istediği durumlarda finansal düzenin kurulmasına yardım eder.
Pusulayla yapılan ödemeler üzerinden stopaj kesintisi yapılır ve bu da vergi yükümlülüklerinin yerine getirilmesini sağlar.

Gider Pusulası Hangi Durumlarda Düzenlenir?

Çeşitli yasal prosedürlerde hazırlanan gider pusulasının düzenlendiği durumlar şu şekilde detaylandırılabilir:

Basit usulde vergilendirilen mükelleflerden sabit kıymet alımında: Alıcı basit usulde vergilendirilen satıcıdan makine, araç ve demirbaş gibi sabit kıymet alımı yapıyorsa gider pusulası düzenlemelidir.
Vergi mükellefi olmayan kişilerden mal veya hizmet alındığında: Vergi mükellefi olan bir alıcı, vergi mükellefi olmayan bir satıcıdan mal veya hizmet aldığı takdirde gider pusulası hazırlamalıdır.
Serbest meslek hizmetlerine arızi ödeme yapıldığında: Fatura düzenlemeyen müzisyen, tasarımcı ve danışman gibi bağımsız meslek erbaplarına arızi ödemeler için gider pusulası gerekir.
GVK 18. madde kapsamındaki eser alımlarında: Yazar, ressam ve heykeltıraş gibi Gelir Vergisi Kanunu’nun 18. maddesi kapsamındaki eser üreticilerinden yapılan alımlarda gider pusulası kullanılır.
Tüketici tarafından iade edilen mallarda: Vergi mükellefi olan bir işletme, vergi mükellefi olmayan bir satıcıdan aldığı ürünü veya hizmeti iade edecekse gider pusulası düzenlemelidir.
Kazançları basit usulde vergilendirilen ve defter tutmak zorunda olan çiftçilerden hizmet veya mal alındığında: Fatura kesme yükümlülüğü olmayan çiftçilerden mal veya hizmet alındığında alıcı yani mükellef gider pusulası hazırlar.

Gider Pusulası Hesaplama Nasıl Yapılır?

Yapılacak işleme bağlı olarak değişen stopaj oranları doğrultusunda gerekli hesaplamaların hatasız şekilde yapılması oldukça önemlidir. Stopaj, devletin vergiyi hizmet veya ürün satın alan kişi aracılığıyla tahsil etmesidir. Gider pusulası, fatura düzenleyemeyen kişiler adına kesildiği için bu kişiler adına kesilen gelir vergisi stopajdır.

Örneğin bir kişi ya da kurum hizmet veya ürün aldığı kişiye ödeme yapacaksa bu ödemeden önce bir miktar vergi kesintisi yapar ve bu kesinti doğrudan devlet hazinesine gönderilir. Böylelikle devlet, vergiyi doğrudan gelirin ortaya çıktığı anda tahsil etmiş olur.

Kesinti oranı, yapılan işin türüne göre farklılık gösterebilir. Örneğin basit usule tabi olmayan kişilerden alınan hizmetlerde genellikle %20 oranında stopaj uygulanır ancak diğer hizmetlerde farklı oranlar vardır.

Gider Pusulası Hesaplama Örneği

Gider pusulası hesaplanırken brüt ücret veya net ücret üzerinden hesaplama yapılabilir. Brüt ücret, gider pusulası düzenlenirken net ödenecek tutarın üzerine vergi kesintilerinin eklenmesiyle elde edilen toplam tutardır.

Net ücretse satıcı ve alıcı arasında yapılan anlaşmaya göre belirlenen ücrettir. Net ücret belirlendikten sonra vergi kesintileri hesaba katılarak brüt ücret hesaplanabilir. Bu hesabın yapılabilmesi için vergi kesintilerinin oranlarının bilinmesi gerekir.

Örneğin bir marangoz ustası verdiği hizmet karşılığında 3.600 TL ücret talep etmiş olsun. Bu durumda iş yeri sahibi, bu net ücretin brüt karşılığını ve kesilecek vergiyi hesaplamalıdır.

Netten brüte gider pusulası hesaplama örneği şu şekildedir:

Marangoz ustasının talep ettiği net ücret: 3.600 TL

Gelir vergisi formülü: Brüt ücret × stopaj oranı

Gelir vergisi hesaplaması: 4.000 × %10 = 400 TL

Brüt ücret formülü: Net ücret / (1-gelir vergisi oranı)

Brüt ücret hesaplaması: 3600 / (1-%10) = 3600 / 0.90 = 4.000 TL

Sonuç olarak iş yeri sahibi vergi dâhil tutarı 4.000 TL olarak hesaplayarak 400 TL gelir vergisi ücretini devlete, 3.600 TL net ücreti de marangoz ustasına ödemelidir.

Gider Pusulası Nasıl Kesilir?

Gider pusulasının kesilme süreci öncelikle taraflar arasında yapılan işin veya hizmetin net olarak belirlenmesini gerektirir. İşletme mal veya hizmet karşılığında ne kadar ödeme yapıldığının bilgisini ve hangi verilerin hesaplanacağını kesinleştirmelidir.

Hizmeti sunan kişi ticari fatura düzenleyemediği için hizmeti veya ürünü alan taraf gider pusulası düzenleyerek ödemenin yasal dayanağını oluşturur. Gider pusulası ödeme anında ya da ödeme sonrasında düzenlenebilir. Ödemenin yapılacağı anda hazırlanması muhasebe işlemlerinin takibi açısından kolaylık sağlar.

Gider pusulası düzenleyecek işletme, belge üzerindeki şu bilgileri eksiksiz ve doğru olarak belirtmelidir:

Belge düzenleyen işletme yetkilisinin adı, soyadı, ünvanı ve vergi kimlik numarası,
Hizmet veya malı sağlayan kişinin adı, soyadı ve T.C. kimlik numarası,
İşlem tarihi ve belge numarası,
Hizmetin veya malın cinsi, miktarı ve bedeli,
Brüt tutar, stopaj oranı, kesilen stopaj tutarı ve net ödeme tutarı.

Gider pusulası elektronik ortamdaki e-Devlet ve GİB sistemleri üzerinden düzenlenebilir. Elektronik ortamda kesilen gider pusulaları ilgili sistemlerde standartlara uygun hâle getirilebilir. Düzenlenen pusula, işletmenin gider kaydı olarak muhasebeleştirilir. Ardından ödemeler belge tarihine ve tutarına göre banka veya kasa hareketlerine bağlanabilir.

Gider Pusulası Nasıl Doldurulur?

İşletmenin muhasebe kayıtlarının ve vergi süreçlerinin doğru şekilde ilerletilmesi için gider pusulasındaki tüm alanların dikkatlice doldurulması gerekir. Gider pusulası doldurma süreci şu aşamalardan oluşur:

Belge Tarihinin Yazılması: Gider pusulası üzerinde işlemin gerçekleştiği tarih mutlaka açık ve net olarak yazılmalıdır. Tarih hem ödeme gününün hem işlemin muhasebeye yansıtılması için referans olur.
Belge Numarasının Belirlenmesi: Her bir gider pusulasına özel işletme tarafından bir belge numarası verilmelidir. Bu numara belge takibi ve arşivleme için zorunludur. Numara sisteminin sıralı ve kolay takip edilebilir şekilde düzenlenmesi gerekir.
İşletmenin Bilgilerinin Girilmesi: Belgeyi düzenleyen yani gider pusulasını kesen işletme yetkilisinin adı, soyadı veya ticari ünvanı, vergi kimlik numarası ve iletişim bilgileri eksiksiz olarak doldurulmalıdır.
Hizmeti veya Malı Veren Kişinin Bilgileri: Hizmet ya da mal sağlayan gerçek kişinin adı, soyadı ve T.C. kimlik numarası yazılmalıdır.
İşlem Konusunun ve Detaylarının Yazılması: Sunulan hizmetin veya teslim edilen malın cinsi, miktarı, süresi veya sayısı detaylıca belirtilmelidir. Örneğin “Web tasarım hizmeti, 1 aylık, toplam 10.000 TL” gibi açıklayıcı bilgiler sunulur.
Brüt Tutarın Yazılması: Ödenecek toplam tutar KDV hariç brüt olarak yazılır. Bu tutar stopajın hesaplanacağı esas miktardır.
Stopaj Oranının Belirtilmesi: İşlem türüne göre ilgili stopaj oranı (örneğin %20, %10, %4) gider pusulasında açık şekilde gösterilmelidir.
Kesilen Stopaj Tutarının Yazılması: Brüt tutar üzerinden hesaplanan stopaj tutarı rakamsal olarak yazılır.
Net Ödenecek Tutarın Eklenmesi: Brüt tutardan stopaj düşüldükten sonra kalan net ödeme tutarı eksiksiz şekilde eklenmelidir.
İmzaların Atılması: Gider pusulası üzerinde düzenleyen ve ödeme yapan tarafların imzalarının bulunması zorunludur.
İlave Açıklamalar ve Notlar: Gerekirse ödeme koşulları, vade tarihleri veya özel anlaşmalar kısa notlar hâlinde pusula üzerinde belirtilebilir.
Belgenin Muhasebe Kaydına Hazırlanması: Doldurulan gider pusulası işletmenin muhasebe departmanına teslim edilir. Burada pusula tarihine, tutarına ve stopaj bilgilerine göre ilgili muhasebe kayıtları yapılır.

Gider Pusulası Düzenleme Nasıl Yapılır?

Gider pusulası düzenleme aşamaları şu şekilde detaylandırılabilir:

İşlem Türünün ve Tarafların Tespiti: Öncelikle gider pusulası düzenlenecek işlemin türü netleştirilir.
Mevzuata Uygun Belge Formatının Seçimi: Gider pusulası Gelir İdaresi Başkanlığının belirlediği standartlara uygun formatta hazırlanmalıdır.
Doğru Bilgilerin Toplanması: Tarih, tarafların kimlik ve vergi numaraları, işlem detayı, tutar, stopaj oranı gibi gerekli tüm bilgilerin eksiksiz olması gerekir.
Stopaj Oranının Mevzuata Göre Belirlenmesi: İşlem türüne göre uygulanacak stopaj oranı belirlenmelidir.
Brüt ve Net Tutarların Hesaplanması: İşlem bedeli üzerinden stopaj tutarı hesaplanarak brüt ve net tutarlar bulunmalıdır.
Gider Pusulasının Doldurulması: Toplanan bilgilerin ve yapılan hesaplamaların belirlenen formata eksiksiz ve okunaklı şekilde yazılması gerekir.
İmzaların Alınması: Düzenleyen tarafın ve hizmeti veren kişinin (belge sahibi) pusulayı imzalamasıyla beraber süreç tamamlanır.

Tüm bu hazırlama sürecinin pratik ve kolay bir şekilde yürütülebilmesi için profesyonel destek almakta fayda vardır. Mükellefler gerekli prosedürleri uzmanların yardımıyla hızlıca yürüterek süreci tamamlayabilir.

Gider Pusulası Stopaj Oranları

Stopaj oranının işin veya alımın niteliğine göre belirlenmesi oldukça önemlidir. Ödeme sırasında stopaj oranının doğru şekilde hesaplanmasına da dikkat edilmelidir.

Gelir Vergisi Kanunu madde 94’e göre gider pusulası stopaj oranları şu şekildedir:

İşlem/Emtia Türü	Stopaj Oranı
Dokuma Ürünleri: Kilim, halı, havlu, çarşaf, çorap, dantel, nakış, turistik eşya, hasır, sepet, fırça, süpürge, yapma çiçek vb. emtia veya üretim hizmeti,	%2
Komisyon/Prim Ödemeleri: Vergi mükellefi olmayan ve esnaf muafiyetinde gerçek kişilere veya tüzel kişilere yapılan ödemeler,	%20
Diğer Hizmet Alımları: Vergi mükellefi olmayan ve esnaf muafiyetinde gerçek kişilere veya tüzel kişilere yapılan ödemeler,	%10
Hurda Mal Alımları,	%2
Diğer Mal Alımları.	%5

Gider Pusulası Örneği

Hazırlanan gider pusulası örneği, bağlı bulunan vergi dairesinden izin alınmak suretiyle bakanlığın anlaşmalı olduğu bir matbaaya bastırılarak veya notere onaylatılarak kullanılır. İşte mali yönetim süreçlerinde kullanılan gider pusulası örneği:

1. Giriş Bölümü :
- Ünvan:
- Seri:
- Adres:
- Vergi Dairesi:
- Sıra No:
- Vergi No:
- Tarih:
2. Faaliyete İlişkin Bölüm:
- İşin Mahiyeti:
  - Cinsi:
  - Adedi:
  - Fiyat:
  - Tutar:
  - Toplam:
  - Gelir Vergisi Oranı:
- Tutar:
- Ödenecek Net Tutar:

Yalnız ………………………………………………………….’dan yukarıda belirtilen Mal/İş bedelini aldım.

Adı Soyadı:

Adresi:

İmza:

Finansal Süreçlerinizin Destekçisi: Robom

Şirketinizin tüm finansal verilerine çevrim içi olarak erişmeniz için R obom programıyla size destek sağlıyoruz. Tek bir uygulamayla fatura oluşturma, gelir-gider takibi, raporlama ve çok daha fazlasını gerçekleştirmenize yardım ediyoruz. Kullanım kolaylığı sunan sade arayüzle işlemlerinizi saniyeler içinde tamamlamanıza destek oluyoruz.

Finansal verilerinizin analizine göre hazırlanan raporlarımızla şirketinizin performansını değerlendirebilirsiniz. Uzun vadeli stratejik kararlarınızı daha etkili şekilde alabilir, mali raporlarınızı ve mali hareketlerinize ait verileri takip edebilirsiniz. Hemen üye olun, ücretsiz bir şekilde Robom’u keşfedin.

Sıkça Sorulan Sorular

Gider pusulası hakkında sıkça sorulan sorulara buradan ulaşabilirsiniz.

Banko Dekontu Gider Pusulası Yerine Geçer mi?

Vergi Usul Kanunu’nun 234’üncü maddesi uyarınca banka, PTT ve 6493 sayılı kanun kapsamında yetkilendirilmiş ödeme kuruluşları tarafından düzenlenen dekontların gider pusulası yerine kullanılabileceği kabul edilmiştir.
Dekontta malın ve hizmetin türü, miktarı, bedeli, alıcının ve satıcının adı soyadı, ünvanı ve adresi gibi bilgiler yer almalıdır. Koşullar sağlandığı takdirde ayrı pusula düzenlenmesine gerek kalmaz ve dekont geçerli bir belge olur.

e-Gider Pusulası Zorunlu mu?

e-Gider pusulası GİB tarafından yazılı bildirimle zorunlu tutulan riskli veya vergi uyumu düşük mükellef grupları için yükümlülük oluşturabilir. GİB bu mükelleflere yazılı bildirim yaparak en az 3 ay süre verir. Bu sürede uygulamaya geçilmezse cezai yaptırım uygulanabilir.
Yazılı bildirim gelmeyen mükellefler için zorunluluk olmasa da e-gider pusulasını gönüllü olarak ya da iş kolaylığı açısından tercih edebilir. Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından belirlenen standartlara göre XML formatından hazırlanmalıdır. e-İmzayla veya mali mühürle imzalanmalı ve ardından GİB sistemine iletilmelidir.

Gider Pusulası Vergi Mükellefiyeti Sınırı Nedir?

Vergi Usul Kanunu’nda ve ilgili yönergelerde gider pusulası için herhangi bir parasal alt ya da üst sınır belirlenmemiştir. Esnaf muafiyeti veya vergi mükellefi olmayan kişilerden yapılan alımlarda toplam tutar ve işlem tutarı fark etmeksizin gider pusulası düzenlenebilir.

Gider Pusulası Noter Tasdiki Zorunlu mu?

Vergi Usul Kanunu’na göre gider pusulasının düzenlenmesi için noter tasdiki zorunlu değildir ancak gider pusulasının geçerli olabilmesi için belirli şartların yerine getirilmesi gerekir. Şartlar arasında gider pusulasının anlaşmalı matbaalarda basılması ve en az iki nüsha olarak düzenlenme kuralı vardır. Ayrıca gider pusulasında yer alması gereken bilgilerin eksiksiz ve doğru bir şekilde doldurulması da oldukça önemlidir.
Noter tasdiki gider pusulasının geçerliliği için gerekli bir şart olmasa da bazı durumlarda noter tasdiki talep edilebilir. Örneğin büyükşehir belediyesi sınırları içinde yer alan ilçelerdeki vergi dairesi mükelleflerine ait belgelerin noterlerce tasdik edilmesi gerekebilir.

Gider Makbuzuyla Gider Pusulası Arasındaki Fark Nedir?

Temelde harcama belgesi olan bu iki evrak kullanım amaçları ve düzenleme şekilleri açısından farklılık gösterir. Gider makbuzu ve gider pusulası arasındaki farklar şu şekilde sıralanabilir:
Düzenleyen Kişi/Taraf: Gider pusulası alıcı (hizmet veya malı satın alan kurum/işletme) tarafından düzenlenir. Gider makbuzuysa satıcı (hizmet veya malı sağlayan kişi veya kurum) tarafından düzenlenir.
Belgenin Hukuki Niteliği: Gider pusulası Vergi Usul Kanunu’na göre fatura yerine geçer ve alıcının gider kaydı için kullanılır. Gider makbuzu satıcının muhasebe kayıtları için kullanılan ve teslim edilen malı veya hizmeti belgeleyen resmî bir evraktır.
Kullanım Amacı: Gider pusulası alıcının vergi kaydı oluşturması, giderini göstermesi ve stopaj vergisini kesmesi için düzenlenir. Gider makbuzuysa satıcının gelir kaydı yapması ve satışını belgelemesi için kullanılır.
Vergi Yükümlülüğü: Gider pusulası alıcı tarafından düzenlenerek stopaj vergisi kesilir ve vergi dairesine beyan edilir. Gider makbuzu satıcı tarafında muhasebeleştirilerek genellikle KDV ve gelir vergisi mükellefi tarafından kullanılır.
Düzenlenme Şekli: Gider pusulası standart matbu formlarla veya elektronik şekilde düzenlenir. Gider makbuzu satıcı tarafından basılı veya elektronik şekilde hazırlanabilir.
Muhasebe Kayıtları: Gider pusulası alıcının gider ve stopaj kayıtlarında esas belge olarak kullanılır. Gider makbuzuysa satıcının gelir kaydında kullanılan belgedir.

Gider Pusulası Nedir? Nasıl Hesaplanır?